Δήμας


Αρχίζουν τη Δευτέρα οι εργασίες της Συνόδου των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική αλλαγή, στην Κοπεγχάγη, αλλά ο ορίζοντας μοιάζει θολός και η πιθανότητα για λήψη απόφασης μάλλον ισχνή. Η Συνδιάσκεψη αυτή έχει το φιλόδοξο στόχο να οδηγήσει σε μια νέα συμφωνία για τον έλεγχο και τη μείωση των εκπομπών CO2, μεταξύ των συμβαλόμενων χωρών -συμφωνία που πρόκειται να αντικαταστήσει το Προτόκολλο του Κιότο, μετά την εκπνοή του το 2012. Ενώ η ηγεσία των ΗΠΑ φαίνεται διστακτική ως προς την υιοθέτηση μιας πιο τολμηρής λύσης, οι αναπτυσσόμενες χώρες πετάνε το μπαλάκι στον πρώτο κόσμο, ζητώντας μεγαλύτερη οικονομική στήριξη, προκειμένου να λάβουν φιλικά προς το περιβάλλον μέτρα.

Από την άλλη, οι προτεινόμενες λύσεις αμφισβητούνται έντονα από την κοινωνία των πολιτών, τουλάχιστον εντός των χωρών της ΕΕ. Πριν από μερικές μέρες, ο Ευρωπαϊκός Σύνδεσμος Βιομηχάνων φιλοξενήθηκε από την την ίδια την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, για να συσκεφθεί περί τα περιβαλλοντικά και να προτείνει πιθανές λύσεις για το ήδη από τότε διαφαινόμενο αδιέξοδο της «μετά Κιότο» εποχής. Η υποδοχή που του επιφύλαξαν οι περιβαλλοντικές οργανώσεις μάλλον δεν θα χαρακτηριζόταν θερμή, αφού συνοδεύτηκε από επέμβαση της αστυνομίας και ρίψη δκαρυγόνων (περισσότερα εδώ).

Για αύριο μάλιστα, προπαραμονή της έναρξης των εργασιών στην Κοπεγχάγη, έχει ανακοινωθεί συγκέντρωση διαμαρτυρίας από την βέλγικη  «Συμμαχία για το κλίμα«, στην πλατεία του Λουξεμβούργου, στις 2 το μεσημέρι.

Η αλήθεια είναι πως το προτεινόμενο «χρηματιστήριο ρύπων» (carbon market)  χαρακτηρίζεται λιγότερο ελπιδοφόρο για το περιβάλλον από όσο για τις βιομηχανίες. Ενδιαφέρον παρουσιάζει και το γεγονός ότι τα κράτη μέλη της ΕΕ μάλλον διαφωνούν μεταξύ τους ως προς την γενικότερη στρατηγική αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής -αλλά κυρίως σχτικά με το κόστος των μέτρων προσαρμογής, και το ποιος θα το επωμιστεί.

Έξω, λοιπόν, δεν πάμε καλά, αλλά και μέσα έχουν αρχίσει δειλά δειλά οι γκρίνιες σχετικά με τον επερχόμενο Επίτροπο Περιβάλλοντος.

Ο επίτροπος για θέματα Περιβάλλοντος, Σταύρος Δήμας, πρέπει να είναι εκ των λίγων μελών της Επιτροπής Μπαρόζο που έχει κερδίσει την εμπιστοσύνη οργανώσεων για την προστασία του περιβάλλοντος όπως η Γκρίνπις. Ο προσδιορισμός «πράσινος» Σταύρος μπορεί να φαίνεται κάπως  υπερβολικός για τον φιλελεύθερο πρώην νομικό σύμβουλο της Παγκόσμιας Τράπεζας, αναπληρωτή διευθυντή της ΕΤΒΑ και υπουργό της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Κι όμως, με την αυστηρή στάση που τηρεί τελευταία όσον αφορά την εισαγωγή και χρήση μεταλλαγμένων στην Ευρωπαϊκή Ένωση και με τις σχεδόν δημόσιες κόντρες του με τον Γερμανό αντιπρόεδρο της Επιτροπής, και προστάτη των Επιχειρήσεων και της Βιομηχανίας, Γκίντερ Φερχόιγκεν, ο Έλληνας επίτροπος κερδίζει συνεχώς πόντους μεταξύ των ομάδων και οργανώσεων που δραστηριοποιούνται στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος. Και ενισχύει την υποψηφιότητά του για ακόμα μια θητεία στο κτίριο Μπερλεμόν.

Αύριο ο Σταύρος δοκιμάζει ακόμα ένα άνοιγμα προχωρώντας μάλιστα λίγο παραπέρα. Μαζί με τον  συνάδελφό του για την Απασχόληση και τις Κοινωνικές Υποθέσεις, Βλαντιμίρ Σπίντλα, συναντούν, στις 12 το μεσημέρι, τον γενικό γραμματέα της συνομοσπονδίας Ευρωπαϊκών συνδικάτων Τζον Μονκς. Η οργάνωση του Μονκς εκπροσωπεί 82 συνδικάτα σε 36 χώρες συν 12 κλαδικές ομοσπονδίες συνδικάτων. Η συνομοσπονδία προέρχεται από μια επιτυχημένη κινητοποίηση για την αύξηση των μισθών (συμμετείχε και η Ελληνική ΓΣΕΕ) στο πλαίσιο της οποίας δεκάδες χιλιάδες εργαζόμενοι διαδήλωσαν το Σάββατο στην πρωτεύουσα της Σλοβενίας, Λιουμπλιάνα, όπου συνεδρίαζε το Συμβούλιο υπουργών Οικονομικών και Οικονομίας των 27.

Λίγες μόλις ώρες μετά τη διαδήλωση, δεν είναι παράλογο να περιμένει κανείς πως ο Μονκς θα θελήσει να μεταφέρει τα αιτήματα των συνδικάτων στα πιο ευαισθητοποιημένα μέλη της φιλελεύθερης Επιτροπής Μπαρόζο (για τη διαδήλωση και το πώς μειώθηκε η αγοραστική δύναμη των μισθωτών, μερικά στοιχεία στο άρθρο της Ελευθεροτυπίας). Και άντε ο Σπίντλα είναι καθ’ ύλην αρμόδιος καθώς ασχολείται με την απασχόληση και την κοινωνική πολιτική. Ο Δήμας όμως;

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Έλληνας επίτροπος βάζει μια δόση κοινωνικής πολιτικής στην πράσινη ατζέντα του. Κάποιοι θα θυμούνται πως ο Δήμας είχε προκαλέσει ευχάριστη έκπληξη σε κοινωνικά ευαίσθητες οργανώσεις όταν, τον Ιανουάριο, σε συνέντευξή του στο BBC, έβαζε και κοινωνικά κριτήρια (εκτός από περιβαλλοντικά) ως συστατικά στοιχεία της βιώσιμης ανάπτυξης και χρήσης βιοκαυσίμων. Η συγκεκριμένη τοποθέτηση μάλιστα είχε προκαλέσει την οργή του Φερχόιγκεν αλλά και άλλων συναδέλφων του στην Επιτροπή, μια οργή που φάνηκε ακόμα και μέσα στην αίθουσα Τύπου της Κομισιόν, στο Μπερλεμόν, όταν οι διαφορετικοί εκπρόσωποι Τύπου των Επιτρόπων εμφανίστηκαν να μην μπορούν να συμφωνήσουν ακριβώς στις ερμηνείες τους.

Βέβαια, στην Επιτροπή Μπαρόζο, τέτοια ανοίγματα έχουν τα όριά τους. Κι έτσι μεθαύριο Τετάρτη, μια μέρα μετά τη συνάντηση με τα συνδικάτα, ο «πράσινος» Σταύρος θα έχει μια ενδιαφέρουσα συνομιλία στο ίδιο γραφείο με τον Ζαν Μαρτέν, πρόεδρο της πανίσχυρης συνομοσπονδίας βιομηχανιών τροφίμων και ποτών και ανώτατο στέλεχος της πολυεθνικής Γιουνιλέβερ. Μιας εταιρίας που ειδικεύεται στα προϊόντα με μπλε και πράσινους και κόκκινους κόκκους…

Η κατάρρευση της κυβέρνησης Πρόντι, στην Ιταλία, και οι αναμενόμενες για τα μέσα Απριλίου πρόωρες εκλογές φέρνουν τον Ιταλό επίτροπο, Φράνκο Φρατίνι να ετοιμάζει τις βαλίτσες του για να επιστρέψει πρόωρα στη Ρώμη και σε πιθανή νέα κυβέρνηση Μπερλουσκόνι. Φέρνουν όμως και τον Πορτογάλο πρόεδρο της Επιτροπής Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο να μπαίνει στον πειρασμό να χρησιμοποιήσει την ενδεχόμενη αντικατάσταση του Ιταλού επιτρόπου ως αφορμή για ξαναμοίρασμα της τράπουλας στα χαρτοφυλάκια της Επιτροπής. Μια τέτοια εξέλιξη δεν αφήνει καθόλου αδιάφορους τους άλλους επιτρόπους μεταξύ των οποίων και οι Δήμας και Κυπριανού. Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή καθώς δεν είναι η πρώτη φορά που τα εσωτερικά πολιτικά προβλήματα της Ιταλίας έχουν άμεσες επιπτώσεις στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Μέλος του κόμματος «Φόρτσα Ιτάλια» και υπουργός Εξωτερικών της κυβέρνησης του Σίλβιο Μπερλουσκόνι, ο Φρατίνι δέχτηκε μάλλον απρόθυμα να έρθει το Νοέμβριο του 2004 στις Βρυξέλλες και να αναλάβει τη θέση του επιτρόπου για θέματα Δικαιοσύνης, Ελευθερίας και Ασφάλειας. Η ιταλική κυβέρνηση είχε προτείνει αρχικώς ως επίτροπο τον χριστιανοδημοκράτη Ρόκο Μπουτιλιόνε.

Η απόσυρση του ευσεβούς Ρόκο

Ο Μπουτιλιόνε είχε το σπάνιο -για Ιταλό- χάρισμα να μιλά πολλές γλώσσες μεταξύ των οποίων και Πορτογαλικά το οποίο όσο να ναι συγκίνησε τον Μπαρόζο που το 2004 έψαχνε τα πρόσωπα που θα έφτιαχναν τη «ντριμ τιμ» του. Το κόμμα του, συμμετείχε στον συντηρητικό κυβερνητικό συνασπισμό και πίεζε τον Μπερλουσκόνι για μεγαλύτερο κομμάτι της πίτας της εξουσίας. Κάπως έτσι ο Σίλβιο αποφάσισε να προτείνει στον Ζοζέ τον Ρόκο.

Ο Ρόκο Μπουτιλιόνε ήταν μεν γνωστός ως καθηγητής φιλοσοφίας ήταν όμως ακόμα πιο γνωστός για τις ούλτρα συντηρητικές καθολικές απόψεις του. Κι έτσι παλαιότερες δημόσιες τοποθετήσεις του δεν άργησαν να έρθουν στην επιφάνεια. Μεταξύ αυτών: «Η ομοφυλοφιλία είναι αμαρτία» και «Η οικογένεια υπάρχει για να μπορεί η γυναίκα να φέρνει στον κόσμο παιδιά και να απολαμβάνει την προστασία του άνδρα που θα τη φροντίζει».

Τα παραπάνω δεν άρεσαν καθόλου στα σοσιαλιστικά και αριστερά μέλη του ευρωκοινοβουλίου που απείλησαν να μην εγκρίνουν τη σύνθεση της Επιτροπής αν δεν αποσυρόταν η υποψηφιότητα του Ρόκο. Η καθολική εκκλησία και οι Ιταλοί συντηρητικοί εξέφρασαν την οργή τους για την «αριστερή τρομοκρατία» και ο (καθολικός και συντηρητικός) Ζοζέ είπε να το ρισκάρει. Τον Οκτώβριο όμως εισέπραξε μια ηχηρή σφαλιάρα σε ψηφοφορία στο ευρωκοινοβούλιο και έπεισε τον Σίλβιο να αποσύρει τον ευσεβή Ρόκο.

Ο Φράνκο κάνει χώρο αλλά ο Ρόκο δεν ξεχνά

Όπως είδαμε, ο Φράνκο Φρατίνι ήταν τότε υπουργός Εξωτερικών. Η θέση αυτή είχε γυαλίσει στον υμνητή του Μουσολίνι, Τζιανφράνκο Φίνι το κόμμα «Εθνική Συμμαχία» του οποίου ήταν βασικός εταίρος στην συντηρητική κυβέρνηση συνασπισμού. Ο Σίλβιο αποφάσισε λοιπόν να κάνει και σε εκείνη την περίπτωση αυτό που έκανε πάντα: να χρησιμοποιήσει ένα κατ αρχήν εμπόδιο για δικά του πολιτικά οφέλη. Ζήτησε ευγενικά από τον Φράνκο να ετοιμάζεται για Βρυξέλλες και να κάνει χώρο στο υπουργείο του για τον Τζιανφράνκο.

Ο Φράνκο δέχτηκε, το ευρωκοινοβούλιο ικανοποιήθηκε, ο Σίλβιο εξασφάλισε την αιώνια πίστη και αφοσίωση του Τζιανφράνκο, και ο Ζοζέ μπορούσε πλέον να μετακομίσει στο πολυτελές κτίριο του Μπερλεμόν το οποίο είχε μόλις ανακαινιστεί και απαλλαχθεί από τον καρκινογόνο αμίαντο. Όλοι ευχαρστημένοι λοιπόν; Όχι ακριβώς. Ο Ρόκο δεν μπορούσε να το χωνέψει και ως καλός χριστιανός αποφάσισε να κάνει μια προσφορά αγάπης στον διάδοχό του βγάζοντας στη φόρα πως ο Φράνκο είναι μασόνος. Δεν κατάφερε όμως να συγκινήσει κανέναν, ούτε στην Ιταλία ούτε αλλού.

Ο καλύτερος φίλος του «μεγάλου αδελφού»

Η μέχρι σήμερα θητεία του Φράνκο Φρατίνι στη θέση του επιτρόπου για τη Δικαιοσύνη, την Ελευθερία και την Ασφάλεια δείχνει πως ο Ιταλός πολιτικός προτιμά να ασχολείται περισσότερο με το τρίτο σκέλος, πολλές φορές εις βάρος των άλλων δύο. Το «φρούριο Ευρώπη» βρήκε από τον Νοέμβριο του 2004 τον άνθρωπό του. Μέτρα κατά των μεταναστών, ακόμα πιο δύσκολες διαδικασίες χορήγησης ασύλου, υποχώρηση των ατομικών ελευθεριών στο όνομα της μάχης κατά της τρομοκρατίας, καταγραφή και ανταλλαγή προσωπικών δεδομένων, μέτρα ενίσχυσης της παρακολούθησης και αστυνόμευσης του ίντερνετ, αυτά ήταν μέχρι σήμερα τα βασικά στοιχεία της ατζέντας του Φράνκο.

Ο φιλόδοξος Ζοζέ μετράει τα κουκιά

Αν τελικά ο Φρατίνι επιστρέψει στην Ιταλία για να βοηθήσει τον Σίλβιο να κερδίσει και πάλι την εξουσία, η αντικατάσταση του δεν σημαίνει απαραιτήτως αλλαγές και στα υπόλοιπα χαρτοφυλάκια της Επιτροπής. Ο διάδοχός του βέβαια θα διοριστεί από τον Πρόντι. Ως εκ τούτου αναμένεται να είναι τουλάχιστον σοσιαλδημοκράτης και έτσι θα αλλάξει η ισορροπία πολιτικών δυνάμεων στο εσωτερικό της Επιτροπής.

Αν, όπως είναι και το πιο πιθανό, κρατήσει το ίδιο χαρτοφυλάκιο, και καταφέρει να ελέγξει τον γραφειοκρατικό μηχανισμό τότε υπάρχει κάποια ελπίδα πως τα πλέον αντιδραστικά μέτρα που προωθούσε ο Φράνκο θα «παγώσουν». Αν, όμως, ο Ζοζέ Μπαρόζο θεωρήσει την αντικατάσταση ως ευκαιρία να ξαναμοιράσει την τράπουλα εξουδετερώνοντας μερικούς «ενοχλητικούς» και προωθώντας άλλους πιο χρήσιμους, τότε πολλά παίζονται.

Το μοίρασμα των χαρτοφυλακίων στην Επιτροπή είναι προνόμιο του προέδρου της ο οποίος στην πορεία ακούει και μια δυο ανεπίσημες μεν πάντα σεβαστές όμως «συμβουλές» από τα κράτη-μέλη, ιδίως τα λεγόμενα ισχυρά. Ο Ζοζέ δεν έχει κρύψει τη φιλοδοξία του να πάει για δεύτερη πενταετή θητεία το 2009. Για να γίνει αυτό θα πρέπει να τον στηρίξουν κυρίως οι μεγάλοι, τόσο τα κράτη όσο και οι επιχειρήσεις. Με τους μικρότερους «παίχτες» να έχουν μικρότερο αλλά όχι ασήμαντο ρόλο.

Αν ανοίξει το παιχνίδι των προσφορών και των ανταλλαγμάτων, κάτι που οι περισσότεροι στις Βρυξέλλες απεύχονται, τότε όλα μπαίνουν στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης. Μεταξύ αυτών και η περίπτωση του Έλληνα επιτρόπου για το Περιβάλλον, Σταύρου Δήμα.

Ο «πράσινος Σταύρος» δε μιλά γερμανικά

Ο Σταύρος έχει ενοχλήσει την πανίσχυρη ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία με την πολιτική του για τις εκπομπές καυσαερίων. Έχει ενοχλήσει και τη βαρειά βιομηχανία με την εν γένει τάση του τα τελευταία χρόνια να προτιμά για συνομιλητή του τη Γκρίνπις και άλλες οργανώσεις για την προστασία του περιβάλλοντος. Έχει ενοχλήσει τους Γερμανούς. Η άνεσή του να παίρνει τολμηρές πρωτοβουλίες και η ευκολία με την οποία κάνει έξαλλο τον Γερμανό αντιπρόεδρο της Επιτροπής και αρμόδιο για τις Επιχειρήσεις και τη Βιομηχανία, Γκίντερ Φερχόιγκεν, δίνουν συχνά τροφή σε παραπολιτικά σχόλια και ανέκδοτα στις Βρυξέλλες.

Ο Σταύρος όμως είναι κι αυτός φιλόδοξος και δε βλέπει καθόλου αρνητικά το ενδεχόμενο να συνεχίσει για δεύτερη θητεια και μάλιστα αναβαθμισμένος. Ξέρει δε ότι δεν έχει να χάσει και πολλά και ότι στη χειρότερη περίπτωση ξέρει ότι θα αφήσει πίσω του όνομα ως «πράσινος επίτροπος». Η υστεροφημία, αντίθετα, δε φαίνεται να απασχολεί καθόλου τον Μάρκο Κυπριανού. Έχοντας στρέψει την προσοχή του αποκλειστικά στην προσπάθεια να γίνει ο μεθεπόμενος πρόεδρος της Κύπρου και ασχολούμενος κάπως λιγότερο με την πολιτική υγείας που είναι η αρμοδιότητά του στην Επιτροπή, ο Μάρκος βάζει κι αυτός υποψηφιότητα για ανασχηματισμό.

Για αυτά όμως και για άλλα πολλά, οι «διάδρομοι» θα επανέλθουν σε καταλληλότερη στιγμή.

Είναι γνωστό ότι τα αισθήματα του επιτρόπου για το Περιβάλλον Σταύρου Δήμα για τον Έλληνα υπουργό ΥΠΕΧΩΔΕ Γιώργο Σουφλιά δεν είναι τα καλύτερα. Ο θόρυβος από την πρόσφατη δημόσια κόντρα τους που εξελίχθηκε σε πόλεμο δηλώσεων, δεν έχει ακόμα καταλαγιάσει, ιδίως αφού ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Πέτρος Τατούλης τάχθηκαν (κι αυτοί δημόσια) υπέρ του Έλληνα επιτρόπου αδειάζοντας τον υπουργό.

Αύριο 5 Φεβρουαρίου, ένας άλλος υπουργός με συναφείς αρμοδιότητες με αυτές του Σουφλιά, συναντάται με τον Δήμα. Είναι ο υπουργός ανάπτυξης, Χρήστος Φώλιας, ο οποίος επισκέπτεται τις γνωστές του από τη θητεία του στην Ευρωβουλή Βρυξέλλες και θα συναντηθεί με τον Έλληνα επίτροπο. Δεν είναι γνωστό τι μήνυμα κομίζει στον Δήμα ο Φώλιας, ο οποίος παρεμπιπτόντως εμφανίζεται να έχει άριστες σχέσεις με τη Ντόρα Μπακογιάννη.

Δεν μπορούμε όμως να μη σχολιάσουμε πως την ώρα που ο Σουφλιάς κατηγορεί τον Δήμα ότι ξεκίνησε την κόντρα με μόνο στόχο να βρεθεί ακόμα μια φορά στο επίκεντρο της δημοσιότητας και να καλλιεργήσει ένα ανεξάρτητο πολιτικό προφίλ, η κυβέρνηση στέλνει έναν πρωτοκλασσάτο υπουργό της και σε πολλά θέματα συναρμόδιο με τον Σουφλιά, να φωτογραφηθεί με τον Έλληνα επίτροπο. Για να καλμάρει τον Δήμα, ή πάλι για να στείλει έμμεσα μήνυμα στον Σουφλιά, ο χρόνος (και ενδεχόμενη αντίδραση του ΥΠΕΧΩΔΕ) θα δείξει.

ΥΓ. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής μπορούν εν τω μεταξύ να ενημερώσουν τη βάση δεδομένων τους αλλάζοντας τον τίτλο του Φώλια, τον οποίο παρουσιάζουν στην ατζέντα των συναντήσεων ως … υφυπουργό Οικονομίας και Οικονομικών.