Ποια Ευρώπη


«Εάν η Κύπρος είναι Ευρωπαϊκή χώρα, και η Τουρκία είναι Ευρωπαϊκή χώρα». Η δήλωση ανήκει στον Ισπανό υπουργό για θέματα Ευρώπης, Ντιέγο Λόπεθ Γκαρίδο, και τη δημοσιεύει η εβδομαδιαία αγγλόφωνη εφημερίδα European Voice, που ανήκει στον όμιλο του Economist. Λίγα 24ωρα πριν η Ισπανία αναλάβει την προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο Λόπεθ Γκαρίδο δείχνει να ξεκαθαρίζει πως η χώρα του είναι διατεθειμένη να κρατήσει ανοιχτή την πόρτα της Ευρώπης για την Τουρκία. Και να συνεχίσει την πολιτική προσέγγισης την οποία ακολούθησε η Σουηδική προεδρία που ολοκληρώνεται σε λίγες ημέρες.

Είναι βέβαια κάπως άκομψο, για υπουργό προεδρίας της ΕΕ και μάλιστα με ειδική αρμοδιότητα στα Ευρωπαϊκά θέματα, να αναρωτιέται έστω και ρητορικά για τον Ευρωπαϊκό ή μη χαρακτήρα κράτους  που είναι ήδη μέλος της Ένωσης. Θα περίμενε κανείς πως τέτοιου είδους ζητήματα περί Ευρωπαϊκής, γεωγραφικής ή άλλης, ταυτότητας έχουν επιλυθεί προ πολλού και πάντως από το 2004 που η Κύπρος προσχώρησε μαζί με άλλα 9 κράτη στην ΕΕ. Η συζήτηση για το τι είναι και τι δεν είναι Ευρώπη δεν ήταν ποτέ εύκολη, στις μέρες μας όμως συνηθίζεται να περιορίζεται σε κράτη και περιοχές που δεν ανήκουν σε κάποιο ευρωπαϊκό οργανισμό και δεν διαθέτουν έτσι κάποιο τεκμήριο Ευρωπαϊκής ταυτότητας.

Δεδομένου ότι ο Λόπεθ Γκαρίδο γνωρίζει το θέμα τόσο από τη θητεία του στην πολιτική όσο και από την πλούσια προσωπική του ιστορία σε μη κυβερνητικές οργανώσεις και το πανεπιστήμιο, δε θα ήταν παρακινδυνευμένο να συμπεράνει κανείς πως η παραπάνω δήλωσή του αφορά άμεσα την Τουρκία και όχι την Κύπρο και απευθύνεται σε όσους (μεταξύ αυτών και πολλοί Έλληνες και Ελληνοκύπριοι) αμφισβητούν το ότι η Τουρκία έχει θέση στην Ευρώπη με την περιορισμένη έννοια της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πρόκειται άλλωστε για μια χώρα με εδάφη στην Ασία και την Ευρώπη, ιδρυτικό μέλος του Συμβουλίου της Ευρώπης και του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη και μέλος του ΝΑΤΟ.

Η δήλωση του Γκαρίδο δεν πρέπει να εκπλήσσει για έναν ακόμα λόγο. Βρισκόμαστε σε μια χρονική συγκυρία όπου πολλά κράτη μέλη δείχνουν τουλάχιστον απρόθυμα να συζητήσουν περαιτέρω διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ παράλληλα η ίδια η Τουρκία εμφανίζεται να επανεξετάζει τη βιωσιμότητα αν όχι τη σκοπιμότητα της ευρωπαϊκής της πορείας. Επιπλέον Ελλάδα και Κύπρος έχουν καταστήσει σαφές εδώ και μερικά χρόνια ότι θεωρούν τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό της Τουρκίας ως βασικό παράγοντα για τον καθορισμό της δικής τους εξωτερικής πολιτικής (για να μπορούν Αθήνα και Λευκωσία να διαθέτουν κάποιο διαπραγματευτικό χαρτί και να ασκούν κάποια πίεση στην Άγκυρα). Αν θεωρήσουμε λοιπόν αυτά ως δεδομένα τότε η υπενθύμιση από την πλευρά της επικείμενης Ισπανικής προεδρίας του ευρωπαϊκού χαρακτήρα της Τουρκίας κάνει καλό σε όλα τα εμπλεκόμενα μέρη.

Θα μπορούσε βέβαια ο Γκαρίδο να το πει αλλιώς χωρίς να προκαλέσει την καχυποψία ορισμένων Ελλήνων και Κυπρίων. Μια πρόταση του τύπου «Εάν η Ισπανία είναι Ευρωπαϊκή  χώρα, τότε είναι και η Τουρκία» θα ήταν μάλλον περίεργη – αν και η ιστορία και η ταυτότητα της Ισπανίας υπήρξε και αυτή αντικείμενο διαφωνιών και έντονης αντιπαράθεσης μέχρι να φύγει από αυτόν τον μάταιο κόσμο ο αιμοσταγής δικτάτορας Φράνκο. Μια δήλωση όμως του τύπου «Εάν το Ηνωμένο Βασίλειο είναι Ευρωπαϊκή χώρα, τότε είναι και η Τουρκία» θα ήταν εξίσου κατανοητή και μη παρεξηγήσιμη στο Λονδίνο, την Άγκυρα αλλά και το Παρίσι και το Βερολίνο.

Advertisements

Δεν υπάρχει τίποτα χειρότερο από τη μιζέρια του μέσου όρου. Το λέγαμε και στο σχολείο. Απουσιολόγος ή αλάνι στα πίσω θρανία. Μέση λύση δεν υπάρχει. Αν δεν μπορείς να είσαι πρωταθλητής, μπορείς σε κάθε περίπτωση να προσπαθήσεις να είσαι ένας υπερήφανος και ηχηρός τελευταίος. Έχουν περάσει αρκετοί αιώνες από τότε που η χώρα γνωστή και ως λίκνο του πολιτισμού μπορούσε να είναι κάπου πρώτη, πρωταγωνίστρια. Από τότε δε που η Ελλάδα έγινε μέλος της «μεγάλης Ευρωπαϊκής οικογένειας» (με τη σισιλιάνικη έννοια του όρου) η τελευταία θέση είναι σχεδόν καπαρωμένη.

Δεν πρέπει να προκαλεί έκπληξη λοιπόν η τελευταία θέση που κατέλαβε και αυτή τη φορά η χώρα, στον τομέα των μεταρρυθμίσεων. Σε πλήρη αντίθεση με όσα λέει ο παγίως ανέμελα χαμογελαστός Γιώργος Αλογοσκούφης, η χώρα των δύο Καραμανλήδων, των τριών Παπανδρέου και των δύο Μητσοτάκηδων (για την ώρα) κάνει ταιριαστή παρέα στην αδελφή Ιταλία. Τα δυο κράτη είναι ουραγοί στις μεταρρυθμίσεις που αποφάσισαν να υλοποιήσουν οι 27 για να κάνουν την Ευρωπαϊκή Ένωση πιο ανταγωνιστική, πιο πλούσια και το πιο ελκυστικό μέρος για να ζει κανείς και να εργάζεται.

Αυτά τα ωραία είναι γνωστά, εδώ στις Βρυξέλλες, ως «στρατηγική της Λισαβόνας«. Και οι εταίροι έχουν δεσμευτεί από το 2000 για να τα κάνουν πράξη με συγκεκριμένα μέτρα, όχι πάντα ευχάριστα ούτε αρεστά στους πολίτες. Την ώρα λοιπόν που Σουηδία, Δανία, Ολλανδία και Αυστρία, απελευθερώνονται ταχύτατα από τα δεσμά της γραφειοκρατίας και καταγράφουν υγιείς δείκτες ανταγωνιστικότητας και ανάπτυξης, η έκθεση η οποία δόθηκε σήμερα στη δημοσιότητα έχει να πει τα εξής ωραία για τη Ελλάδα.

«Οι Έλληνες είναι αργοί στην υιοθέτηση νέων τχνολογιών, και οι αδυναμίες του εκπαιδευτικού συστήματος σημαίνουν ότι αυτό δεν αναμένεται να αλλάξει σύντομα. Οι ελληνικές κυβερνήσεις βρίσκονται σταθερά μεταξύ των πιο αργών εντός της ΕΕ στη φιλελευθεροποίηση των αγορών προϊόντων, και η χώρα έχει ένα από τα λιγότερο ευνοϊκά για επιχειρήσεις κανονιστικά πλαίσια.«

Την έκθεση υπογράφει το Κέντρο για την Ευρωπαϊκή Μεταρρύθμιση, ένα κεντροδεξιό «θινκ τανκ» με έδρα το Λονδίνο, το οποίο όλο και κάτι θα θυμίζει στον Γιώργο Αλογοσκούφη.

Για να μην παρεξηγούμαστε: εδώ στους «διαδρόμους» δεν πιστεύουμε πως η ιδιωτικοποίηση των πάντων είναι η μόνη λύση για την τόνωση της οικονομίας και την καταγραφή ουσιαστικής ανάπτυξης. Αντιθέτως αυτό φέρεται να το πιστεύει η παρούσα κυβέρνηση η οποία μάλιστα έχει κάνει σημαία της τις «μεταρρυθμίσεις». Αυτό πίστευε και η προηγούμενη κυβέρνηση που επίσης είχε κάνει σημαία της τις λεγόμενες «διαρθρωτικές αλλαγές». Και οι δύο αρέσκονταν να χρησιμοποιούν τέτοιες εκθέσεις περί ανταγωνιστικότητας για να πείσουν τους πολίτες να υποστούν τα πειράματά τους, τα οποία προκλητικά ονομάζουν … «οικονομική πολιτική».

Την ίδια ώρα οι εταιρίες που έχουν άκρες με τα δύο κόμματα και πρόσβαση στα δημόσια έργα, τις αναθέσεις έργου και τις κρατικές προμήθειες δεν φαίνονται να ανησυχούν ιδιαίτερα. Βοηθούμενες από τους μετανάστες και το φτηνό εργατικό δυναμικό, «αξιοποιούν» τις ακόμα πιο φτηνές γειτονικές αγορές, εκμεταλλεύονται την προνομιούχα θέση τους στην εγχώρια αγορά και καταγράφουν συνεχόμενα υπερκέρδη. Σε αυτό το ίδιο «αφιλόξενο» για τις επιχειρήσεις περιβάλλον…

Ακούω τελευταία τον σύντροφο πρόεδρο (ένας είναι ο σύντροφος πρόεδρος) να μιλά για τις Ευρωπαϊκές αξίες τις οποίες μοιράζονται τα νυν κράτη μέλη και οφείλουν να σέβονται τα μελλοντικά και με πιάνει ένας ενθουσιασμός. «Ειρήνη, ελευθερία, αλληλεγγύη» είναι το τρίπτυχο που ο Ζοζέ Μανουέλ Ντουράου Μπαρόζο χρησιμοποιεί όταν τον πιάνει το φιλοσοφικό του και περιγράφει με εκείνο το γλυκό βλέμμα το όραμά του για την Ευρώπη.

Είναι ωραίος ο σύντροφος πρόεδρος όταν μιλά για τέτοια. Λάμπει ολόκληρος, ακτινοβολεί πίστη, δείχνοντας πως κάτι κράτησε από εκείνη την επαναστατική φλόγα, του νεαρού μαοϊκού, που ονειρευόταν να βάλει φωτιά, να κάψει τον παλιό κόσμο και να οικοδομήσει στη θέση του έναν σοσιαλιστικό κόσμο αξιών, ισότητας και αδελφοσύνης. Ουπς! Τι είναι αυτό το «ισότητας», για ποια ισότητα μιλάμε; «Ειρήνη, ελευθερία, αλληλεγγύη», αυτά λέει σήμερα ο Πορτογάλος πρώην μαοϊκός και νυν πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Τι έγινε; Την ξέχασε την ισότητα ή απλώς δε χώρεσε στο τρίπτυχο;

Φυσικά δεν πρόκειται για λάθος ή αβλεψία. Απλώς η «ισότητα» δεν παίζει, δεν υπάρχει, μας τελείωσε. Στην Ευρώπη της υψηλής ανταγωνιστικότητας, της ανάπτυξης με κάθε κόστος και της πρωτοκαθεδρίας της ελεύθερης αγοράς δεν υπάρχει χώρος για παρωχημένες αξίες. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση άλλωστε ούτε τα κράτη μέλη είναι ίσα μεταξύ τους. Το καθένα αξιολογείται ανάλογα με το τι κομίζει, χρήματα, πληθυσμό, οικονομικά μεγέθη. Κάτι σαν τους μετόχους μιας εταιρίας, η αξία (και η ψήφος) του καθενός ισούται με το πόσες μετοχές διαθέτει στην εταιρική μερίδα του.

Κάπως έτσι είναι και η ανταγωνιστική κοινωνία που οραματίζεται ο σύντροφος πρόεδρος. Ξεχάστε ισότητες και συνθήματα του στυλ «ο καθένας ανάλογα με τις δυνατότητές του στον καθένα ανάλογα με τις ανάγκες του». Ξεπεράστηκαν, η μόδα τους πέρασε μαζί με τα μακριά μαλλιά, τα γένια και τα παντελόνια καμπάνα. Κρατήστε, για λίγο ακόμα, την αλληλεγγύη. Μόλις κριθεί αντιπαραγωγική θα πάρει κι αυτή τη θέση της στο ράφι με τις μεγάλες ασύμφορες ιδέες. Εξάλλου τι να την κάνεις την αλληλεγγύη όταν υπάρχει η εξόχως χριστιανική ελεημοσύνη;

ΥΓ. Προ ημερών, μιλώντας σε συνεργάτες του ο σύντροφος πρόεδρος είπε κι άλλο ένα ωραίο: «Οι επίτροποί μου είναι τόσο βαθειά πολιτικά όντα που κάποιους δυσκολεύομαι να τους κρατήσω. Μπαίνουν συνεχώς στον πειρασμό να γυρίσουν στην πατρίδα τους για να αναλάβουν ηγετικές θέσεις». Σιγά παιδιά, ένας ένας, όλοι θα βολευτείτε. Ακούς Μάρκο (και Φράνκο και Χοακίν);