Βρίσκεται πολύ κοντά στη σύνταξη και θέλει να φτιάξει κομπόδεμα. Είναι άπληστος και δεν του φτάνει ο μισθός του διευθυντή. Του αρέσουν τα καλά εστιατόρια και τα ακριβά δώρα. Βρετανική εφημερίδα θέλησε να αυξήσει τις πωλήσεις της με μια κλασική ιστορία ευρωδιαφθοράς. Τον «έστησαν» εταιρίες τιμωρώντας τον για αποφάσεις που είχε λάβει στο παρελθόν εις βάρος τους. Ό,τι και να ισχύει από τα παραπάνω θα αργήσουμε να το μάθουμε σε αυτή την πολύ ενδιαφέρουσα ιστορία που τρέχει αυτήν την ώρα στους διαδρόμους των Βρυξελλών. Για την ώρα το ενδιαφέρον εστιάζεται στον ότι βγαίνει στην επιφάνεια ο τρόπος λήψης σημαντικών αποφάσεων μέσα στην Επιτροπή και συγκεκριμένα μέσα στην πανίσχυρη γενική διεύθυνση για το Εμπόριο.

Και η διαπλοκή θέλει τον Γερμανό της

Την ιστορία δημιούργησαν και αποκάλυψαν οι Κυριακάτικοι Τάιμς, εφημερίδα που ανήκει στον υπερσυντηρητικό Αυστραλό μεγιστάνα Ρούπερτ Μέρντοκ και δε φημίζεται για τα φιλικά προς την Ευρωπαϊκή Ενωση αισθήματά της. Δημοσιογράφοι των Τάιμς, προσποιούμενοι ότι εκπροσωπούν Κινέζο επιχειρηματία από το Χονγκ Κονγκ, προσέγγισαν Γερμανό διευθυντή της εν λόγω υπηρεσίας και χωρίς μεγάλη δυσκολία τον έπεισαν να τους δώσει εμπιστευτικές πληροφορίες για μελλοντικά μέτρα της υπηρεσίας του που θα είχαν αντίκτυπο στην πρόσβαση κινεζικών εταιριών στην Ευρωπαϊκή αγορά.

Το αντάλλαγμα φέρεται ότι ήταν πλούσια γεύματα σε εστιατόρια πολυτελείας, υπόσχεση για κατάθεση ενός σεβαστού ποσού σε λογαριασμό του εν λόγω μεγαλοστελέχους, και πρόταση πρόσληψης με τεράστια αμοιβή μετά τη συνταξιοδότησή του από την Επιτροπή. Οι πληροφορίες αυτές άξιζαν πολλά χρήματα για πιθανούς μελλοντικούς συνεταίρους των εταιριών αυτών που θα μπορούσαν να προλάβουν τους ανταγωνιστές τους, κλείνοντας αποκλειστικά συμβόλαια συνεργασίας πριν δημοσιοποιηθούν οι αποφάσεις της Επιτροπής. Αυτά ισχυρίζονται οι Τάιμς που παραδέχονται πάντως πως ο Γερμανός δεν έλαβε καμμία αμοιβή για τις πολύ χρήσιμες πληροφορίες που έδωσε μέχρι την Παρασκευή που μας πέρασε.

Κάνει διακοπές και διαψεύδει

Ο ίδιος ο ευρωδιευθυντής πάντως διαψεύδει τα πάντα. Παρ’ ότι βρίσκεται ακόμα σε καλοκαιρινές διακοπές (κάτι που δείχνει ότι μετά την πρόσφατη προαγωγή του σε διευθυντή έπαψε πλέον να χειρίζεται ο ίδιος σημαντικές υποθέσεις) προέβη σε κατηγορηματική διάψευση των καταγγελιών υποστηρίζοντας ότι ναι συναντήθηκε με τους δημοσιογράφους που του συστήθηκαν ως εκπρόσωποι του Κινέζου, ναι τους έδωσε κάποιες πληροφορίες, αλλά όχι δεν ζήτησε και δεν πήρε κάποια αμοιβή ή υπόσχεση για μελλοντική πρόσληψη. Επισημαίνει δε ότι οι πληροφορίες που έδωσε ήταν ήδη «ημιδημόσια» στοιχεία καθώς είχαν αποσταλεί από τις υπηρεσίες της Επιτροπής σε έναν κύκλο αποδεκτών (δικηγόροι, κράτη μέλη κλπ).

Η δύσκολη Παρασκευή του Μαξ

Η υπηρεσία του μεγαλοστελέχους έδειξε γρήγορα αντανακλαστικά καθώς προσπάθησε πριν ακόμα δημοσιευτεί η ιστορία να φτιάξει το κατάλληλο κλίμα που θα επέτρεπε στην Επιτροπή να εμφανιστεί όχι μόνο καθαρή, αλλά και μπροστάρης στον αγώνα κατά της διαφθοράς. Έτσι, την Παρασκευή το βράδυ, την ώρα που οι συνάδελφοί του χαλάρωναν στα κοντινά ιρλανδέζικα μπαρ κατεβάζοντας μπύρες και κουτσομπολεύοντας τους προϊσταμένους τους, ο εκπρόσωπος Τύπου της Επιτροπής, Μαξ Στρότμαν έβαζε τις τελευταίες πινελιές στο δελτίο Τύπου που λίγο αργότερα έφτανε στα γραφεία των δημοσιογράφων που είναι διαπιστευμένοι στην Επιτροπή.

Το δελτίο Τύπου ανέφερε πως εκείνο το απόγευμα οι Κυριακάτικοι Τάιμς είχαν ενημερώσει την Επιτροπή για τα στοιχεία που είχαν συγκεντρώσει εις βάρος του διευθυντή και έδινε το γενικό περίγραμμα των κατηγοριών. Το καλογραμμένο κείμενο έσπευδε να ανακοινώσει, από τη μια πλευρά, ότι στο πλαίσιο της “μηδενικής ανοχής” σε φαινόμενα ανήθικης ή παράνομης συμπεριφοράς διατάχθηκε άμεση διερεύνηση της υπόθεσης και, από την άλλη, ότι η Επιτροπή σέβεται το τεκμήριο αθωότητας και γι αυτό δεν θα προβεί σε κανένα άλλο σχόλιο μέχρι να διαπιστωθεί τι πραγματικά συνέβη. Καλούσε τέλος την αγγλική εφημερίδα να δώσει στην Επιτροπή τα στοιχεία και τις αποδείξεις που ισχυριζόταν ότι κατείχε.

Λίγες ώρες αργότερα οι συνάδελφοι και υφιστάμενοι του εν λόγω μεγαλοστελέχους ενημερώνονταν ότι καλό θα ήταν να χρησιμοποιούν τις φράσεις του δελτίου Τύπου για να απαντήσουν σε πιθανές ερωτήσεις … συναδέλφων τους ενώ αν τους πλησίαζαν δημοσιογράφοι θα έπρεπε να τους στέλνουν αμέσως στον Μαξ, όπως προβλέπει και ο κανονισμός για τους υπαλλήλους.

Η ουσία της υπόθεσης: φτηνά κινέζικα προϊόντα στην αγορά  

Γιατί είναι τελικά σημαντική αυτή η ιστορία; Επειδή δείχνει με σπάνια σαφήνεια πώς, στους διαδρόμους των Βρυξελλών, λαμβάνονται με ελάχιστη δημοσιότητα πολύ σημαντικές αποφάσεις οι οποίες αποτιμώνται σε πολύ και ζεστό χρήμα. Στην καρδιά της υπόθεσης βρίσκεται η αρμοδιότητα που έχουν εκχωρήσει τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Επιτροπή να χειρίζεται σημαντικά θέματα εμπορίου με τρίτα κράτη. Ένα από αυτά τα θέματα είναι η απόφαση για το ποιες εταιρίες άλλων κρατών θα έχουν πρόσβαση στην μεγάλη και πλούσια ενιαία εσωτερική αγορά με προνομιακούς όρους.

Γενικώς, η υπηρεσία της Επιτροπής για το Εμπόριο επιβάλλει υψηλούς δασμούς στις εισαγωγές προϊόντων που κατά την κατασκευή τους ή την εξαγωγή τους δέχθηκαν κρατική επιδότηση στην πατρίδα τους. Αυτό γίνεται για να εξουδετερωθεί το πλεονέκτημα χαμηλού κόστους που απέκτησαν τα προϊόντα αυτά με τεχνητό τρόπο έναντι των αντίστοιχων ευρωπαϊκών. Αν όμως μια για παράδειγμα κινεζική εταιρία μπορεί να αποδείξει πως δεν λαμβάνει τέτοιου είδους επιδοτήσεις, απαλλάσσεται από τους δασμούς και μπορεί να εξάγει τα προϊόντα της σε τιμή που, καθώς δεν επιβαρύνεται με τους δασμούς αυτούς, είναι πολύ πιο χαμηλή από αυτή των ανταγωνιστών της.

Αυτό με τη σειρά του σημαίνει πως η εταιρία αυτή καθίσταται αυτομάτως περιζήτητος προμηθευτής προϊόντων χαμηλού κόστους και άρα μεγάλου περιθώριου κέρδους. Έτσι όποιος προλάβει να κλείσει αποκλειστικό συμβόλαιο με την εταιρία αυτή αγοράζοντας, αν γίνεται, όλη την παραγωγή της έχει εξασφαλισμένες πωλήσεις και κέρδη στην ευρωπαϊκή αγορά. Αρκεί να μάθει γρήγορα, πριν από τους ανταγωνιστές του, ποια εταιρία θα πάρει από την Επιτροπή την πολυπόθητη απαλλαγή από δασμούς.

Απατεώνας ή αφελής, αλλά πάντως τελειωμένος

Υπεύθυνη για τον επί τόπου έλεγχο των σχετικών προϋποθέσεων και την έκδοση της απόφασης είναι η γενική διεύθυνση για το Εμπόριο. Από τη φύση της η διαδικασία δεν είναι ούτε πολύ δημόσια ούτε και τόσο διαφανής. Και ο Γερμανός υπάλληλος, πριν γίνει διευθυντής έκανε επί χρόνια αυτήν ακριβώς τη δουλειά και συντόνιζε και την αντίστοιχη δουλειά συναδέλφων του. Αυτό του έδινε πρόσβαση σε εμπιστευτικές πληροφορίες που αν περνούσαν εγκαίρως στα κατάλληλα πρόσωπα στην αγορά θα τους έδιναν τεράστια κέρδη για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Οι Τάιμς λένε ότι προσέγγισαν τον εν λόγω υπάλληλο διότι είχαν γίνει αποδέκτες καταγγελιών για ύποπτες αποφάσεις τις οποίες είχε εκδόσει η υπηρεσία του κατόπιν δικής του εισήγησης. Ο Γερμανός διευθυντής αρνείται τα πάντα. Αφήνει δε να εννοηθεί πως κάποια κυκλώματα της αγοράς τον τιμωρούν τώρα για αποφάσεις που εισηγήθηκε στο παρελθόν. Δεν αρνείται όμως ότι συναντήθηκε και γευμάτισε σε πανάκριβα εστιατόρια με τους δημοσιογράφους που προσποιούνταν τους επιχειρηματίες. Όπως δεν αρνείται το περιεχόμενο των συνομιλιών τους, οι οποίες έτσι κι αλλιώς είναι μαγνητοφωνημένες.

Τον συγκεκριμένο μεγαλοϋπάλληλο δύσκολα θα τον έλεγες αφελή. Με μακρά προϋπηρεσία στη δικηγορία στην πατρίδα του σε θέματα εμπορικού δικαίου και ανταγωνισμού, με ακόμα πιο μακρά προϋπηρεσία σε διάφορες σημαντικές θέσεις ευθύνης και χειριστής περίπλοκων υποθέσεων στο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και στις υπηρεσίες της Επιτροπής ήξερε για τι πράγμα μιλούσε με τους εκλεκτούς συνδαιτημόνες του. Ήξερε κι όμως συνέχισε τις συναντήσεις, τα πλούσια γεύματα και τα τηλεφωνήματα. Κι έτσι το πιο πιθανό είναι επειδή ήξερε να κληθεί να πληρώσει.

Τι σημαίνει αυτό πρακτικά; Μια ωραιότατη πρόωρη σύνταξη (πρόωρη κατά 2-3 χρόνια, μη φανταστείτε τίποτα τραγικό) μόλις ολοκληρωθεί η εξέταση της καταγγελίας. Κι επειδή ο πρόεδρος Ζοζέ Μπαρόζο και ο αρμόδιος επίτροπος Πίτερ Μάντελσον βιάζονται να αφοσιωθούν στο κυνήγι της δεύτερης θητείας τους ο Γερμανός διευθυντής θα πρέπει να είναι παρελθόν πριν το φθινόπωρο του 2009.