«Εάν η Κύπρος είναι Ευρωπαϊκή χώρα, και η Τουρκία είναι Ευρωπαϊκή χώρα». Η δήλωση ανήκει στον Ισπανό υπουργό για θέματα Ευρώπης, Ντιέγο Λόπεθ Γκαρίδο, και τη δημοσιεύει η εβδομαδιαία αγγλόφωνη εφημερίδα European Voice, που ανήκει στον όμιλο του Economist. Λίγα 24ωρα πριν η Ισπανία αναλάβει την προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο Λόπεθ Γκαρίδο δείχνει να ξεκαθαρίζει πως η χώρα του είναι διατεθειμένη να κρατήσει ανοιχτή την πόρτα της Ευρώπης για την Τουρκία. Και να συνεχίσει την πολιτική προσέγγισης την οποία ακολούθησε η Σουηδική προεδρία που ολοκληρώνεται σε λίγες ημέρες.

Είναι βέβαια κάπως άκομψο, για υπουργό προεδρίας της ΕΕ και μάλιστα με ειδική αρμοδιότητα στα Ευρωπαϊκά θέματα, να αναρωτιέται έστω και ρητορικά για τον Ευρωπαϊκό ή μη χαρακτήρα κράτους  που είναι ήδη μέλος της Ένωσης. Θα περίμενε κανείς πως τέτοιου είδους ζητήματα περί Ευρωπαϊκής, γεωγραφικής ή άλλης, ταυτότητας έχουν επιλυθεί προ πολλού και πάντως από το 2004 που η Κύπρος προσχώρησε μαζί με άλλα 9 κράτη στην ΕΕ. Η συζήτηση για το τι είναι και τι δεν είναι Ευρώπη δεν ήταν ποτέ εύκολη, στις μέρες μας όμως συνηθίζεται να περιορίζεται σε κράτη και περιοχές που δεν ανήκουν σε κάποιο ευρωπαϊκό οργανισμό και δεν διαθέτουν έτσι κάποιο τεκμήριο Ευρωπαϊκής ταυτότητας.

Δεδομένου ότι ο Λόπεθ Γκαρίδο γνωρίζει το θέμα τόσο από τη θητεία του στην πολιτική όσο και από την πλούσια προσωπική του ιστορία σε μη κυβερνητικές οργανώσεις και το πανεπιστήμιο, δε θα ήταν παρακινδυνευμένο να συμπεράνει κανείς πως η παραπάνω δήλωσή του αφορά άμεσα την Τουρκία και όχι την Κύπρο και απευθύνεται σε όσους (μεταξύ αυτών και πολλοί Έλληνες και Ελληνοκύπριοι) αμφισβητούν το ότι η Τουρκία έχει θέση στην Ευρώπη με την περιορισμένη έννοια της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πρόκειται άλλωστε για μια χώρα με εδάφη στην Ασία και την Ευρώπη, ιδρυτικό μέλος του Συμβουλίου της Ευρώπης και του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη και μέλος του ΝΑΤΟ.

Η δήλωση του Γκαρίδο δεν πρέπει να εκπλήσσει για έναν ακόμα λόγο. Βρισκόμαστε σε μια χρονική συγκυρία όπου πολλά κράτη μέλη δείχνουν τουλάχιστον απρόθυμα να συζητήσουν περαιτέρω διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ παράλληλα η ίδια η Τουρκία εμφανίζεται να επανεξετάζει τη βιωσιμότητα αν όχι τη σκοπιμότητα της ευρωπαϊκής της πορείας. Επιπλέον Ελλάδα και Κύπρος έχουν καταστήσει σαφές εδώ και μερικά χρόνια ότι θεωρούν τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό της Τουρκίας ως βασικό παράγοντα για τον καθορισμό της δικής τους εξωτερικής πολιτικής (για να μπορούν Αθήνα και Λευκωσία να διαθέτουν κάποιο διαπραγματευτικό χαρτί και να ασκούν κάποια πίεση στην Άγκυρα). Αν θεωρήσουμε λοιπόν αυτά ως δεδομένα τότε η υπενθύμιση από την πλευρά της επικείμενης Ισπανικής προεδρίας του ευρωπαϊκού χαρακτήρα της Τουρκίας κάνει καλό σε όλα τα εμπλεκόμενα μέρη.

Θα μπορούσε βέβαια ο Γκαρίδο να το πει αλλιώς χωρίς να προκαλέσει την καχυποψία ορισμένων Ελλήνων και Κυπρίων. Μια πρόταση του τύπου «Εάν η Ισπανία είναι Ευρωπαϊκή  χώρα, τότε είναι και η Τουρκία» θα ήταν μάλλον περίεργη – αν και η ιστορία και η ταυτότητα της Ισπανίας υπήρξε και αυτή αντικείμενο διαφωνιών και έντονης αντιπαράθεσης μέχρι να φύγει από αυτόν τον μάταιο κόσμο ο αιμοσταγής δικτάτορας Φράνκο. Μια δήλωση όμως του τύπου «Εάν το Ηνωμένο Βασίλειο είναι Ευρωπαϊκή χώρα, τότε είναι και η Τουρκία» θα ήταν εξίσου κατανοητή και μη παρεξηγήσιμη στο Λονδίνο, την Άγκυρα αλλά και το Παρίσι και το Βερολίνο.